IEA, motorin arzını rahatlatmak için 20 milyon varillik rezervi hızla piyasaya sürecek
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), küresel motorin arzındaki sıkışıklığı gidermek amacıyla 20 milyon varili aşkın motorinin en kısa sürede piyasaya sunulmasına karar verdi. Ajansın mart ayında başlattığı toplam 400 milyon varillik rezerv kullanımında yaklaşık 330 milyon varillik kısım tamamlandı.
Küresel motorin tedarikinde yaşanan darboğaz nedeniyle Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), stratejik rezervlerden 20 milyon varili aşkın motorinin hızla piyasaya sürülmesi kararı aldı. Ajansın 15 Ekim'deki yönetim kurulu toplantısında, özellikle Orta Doğu ve Rusya kaynaklı arz kayıplarının yakıt fiyatları üzerindeki baskısını azaltmak için mevcut planların hızlandırılması benimsendi.
Dünya'da yayınlanan habere göre, IEA bu kapsamda üye ülkelerden motorin başta olmak üzere ham petrol ve işlenmiş petrol ürünleri arzını artırmalarını istedi. Açıklanan 20 milyon varillik miktar, daha önce kararlaştırılan rezerv kullanımından bağımsız yeni bir stok paketi olarak değerlendirilmiyor; mevcut taahhütlerin tamamlanmasına yönelik bir hızlandırma olarak görülüyor.
Mart ayında başlatılan ortak rezerv kullanımı çerçevesinde üye ülkelerden toplam 400 milyon varillik petrol ve petrol ürününün piyasaya verilmesi hedeflenmişti. Ajansın verilerine göre bugüne dek yaklaşık 330 milyon varillik rezerv kullanıldı; ülkelerin tamamlamadığı taahhüt miktarı ise 100 milyon varil düzeyinde bulunuyor. IEA, kalan miktarın ülkelerin kendi koşullarına göre en kısa sürede piyasaya sunulmasını kararlaştırdı ve toplam kullanımın 400 milyon varillik hedefi aşmasının beklendiğini bildirdi.
Türkiye'nin mart ayında açıklanan ülke bazlı rezerv kullanım planında 11,7 milyon varillik katkı öngörülmüştü. Bu miktarın 3,6 milyon varili ham petrol, 8,1 milyon varili işlenmiş petrol ürünü olarak planlanmış ve zorunlu sanayi stoklarından karşılanması öngörülmüştü. Ancak 15 Ekim'deki yeni kararda Türkiye'nin bugüne kadar ne kadar rezerv kullandığı ya da ek bir yükümlülük üstlenip üstlenmediği açıklanmadı; bu nedenle mart ayındaki miktarın tamamının piyasaya sunulduğu sonucuna varılamıyor.
IEA'nın 14 Ekim tarihli Petrol Piyasası Raporu'na göre, motorin arzındaki sorun yalnızca ham petrol üretimindeki kesintilerden kaynaklanmıyor; Orta Doğu ve Rusya'dan yapılan net motorin ihracatında eylülde geçen yılın aynı dönemine kıyasla günlük yaklaşık 1,3 milyon varillik kayıp yaşandı. Rafinerilerin işleme kapasitesindeki kısıtlar da fiyat baskısını artırırken, ajans üretimin 2027'nin ilk çeyreğinde toparlanacağını ancak stok açığının kapanmasının daha uzun sürebileceğini öngörüyor. Rezervlerin hızla kullanılması kısa vadede rahatlama sağlasa da kalıcı çözüm için üretim ve ihracat akışının normale dönmesi gerektiği belirtiliyor.
Türkiye'deki motorin fiyatları açısından bu karar, uluslararası piyasaya daha fazla ürün sunulması nedeniyle tedarik sıkışıklığını hafifletebilir; ancak litre fiyatında hemen indirim anlamına gelmiyor. Fiyatların oluşumunda uluslararası rafine ürün fiyatları, döviz kuru, vergi yükü ve dağıtım maliyetleri birlikte etkili. IEA, 20 milyon varili aşan miktarın ülkelere dağılımını ve sevkiyat takvimini açıklamazken, rezerv kullanımındaki ilerlemeyi izleyeceğini ve gerektiğinde G7 liderlerini bilgilendireceğini duyurdu.
TürkAta Haber Ajansı
İş Dünyası Gündemi