Kadın çiftçilerin emeğinin görünürlüğü ve tarımsal destek gündemde
Antroposen çağında tarımsal üretimde kritik rol üstlenen kadın çiftçiler; istihdam, finansman ve sosyal haklara erişimde eşitsizliklerle karşılaşıyor. Uzmanlar, kırsal kalkınma ve sürdürülebilirliğin kadın emeğinin görünür kılınmasına bağlı olduğunu vurguluyor.
İnsan faaliyetlerinin doğa üzerindeki etkisinin arttığı Antroposen çağında gelecek giderek daha kırılgan hale gelirken, tarımsal üretimde önemli sorumluluklar üstlenen kadın çiftçiler istihdam, finansman ve sosyal haklara erişimde çeşitli eşitsizliklerle karşı karşıya kalıyor. Kırsal kalkınma ve ekonomik gelişmede başarı sağlanması, kadın çiftçilerin emeğinin görünür kılınmasına bağlanıyor.
Dünya'da yayınlanan habere göre, jeologların 'Antroposen' olarak adlandırdığı bu yeni dönemde insan türü hem büyük bir güce hem de derin bir kırılganlığa sahip. İklim krizi, kuraklık ve düzensiz yağış rejimi tarımsal üretimin geleceğini tehdit ederken, geçimini tarımdan sağlayan kadınların çalışma koşullarını ve gelir güvencesini de doğrudan etkiliyor. Kadınlar kırsal ekonomide çiftçi, ücretli işçi ve girişimci olarak büyük rol üstlenirken, çocuk ve yaşlı bakımı gibi pek çok sorumluluğu da üzerlerinde taşıyor.
Uluslararası Çalışma Örgütü'ne (ILO) göre toplumsal cinsiyet eşitliğinin desteklenmesi ve kadın çiftçilerin güçlendirilmesi, sürdürülebilir ekonomik büyümenin yanı sıra yoksulluğun azaltılması ve gıda güvenliği girişimlerini de daha etkili kılıyor. Bu kapsamda her yıl 15 Ekim Dünya Çiftçi Kadınlar Günü olarak kutlanıyor. TÜİK verilerine göre 2026 yılı ikinci çeyreğinde tarım sektöründe 4,465 milyon kişi istihdam edilirken, bu sayının 1,791 milyonunu kadınlar oluşturdu. Kadın istihdamı bir önceki çeyreğe göre 4 bin kişi azaldı.
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) verilerine göre çiftçilerin yaş ortalaması 59'a yükselirken, kadın çiftçilerin yaş ortalaması 61 olarak belirlendi. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) 2025 verilerine göre 4/B kapsamındaki 656 bin 264 zorunlu tarım BAĞ-KUR'lu çiftçinin yüzde 24,81'ini, yani 162 bin 868'ini kadın çiftçiler oluşturuyor. TZOB değerlendirmesinde kadın çiftçilerin büyük bölümünün aile işletmelerinde ücretsiz aile işçisi statüsünde çalıştığı ve emeklerinin çoğu zaman 'aile içi katkı' olarak görüldüğü belirtiliyor.
Uzmanlar, kadın çiftçilerin konumunun güçlendirilmesinin kırsaldan kente göçün önlenmesi ve tarımsal üretimin sürdürülebilirliği açısından hayati önem taşıdığını ifade ediyor. Çözüm için gençlerin tarıma kazandırılması, tarım meslek okullarına yönlendirme, akıllı tarım uygulamalarının desteklenmesi ve kırsal bölgelerde kreş ile bakım hizmetlerinin yaygınlaştırılması öneriliyor. Birleşmiş Milletler (BM) de kırsal alanlarda yaşayan kadınların güçlenmesi için yatırım yapılmasını hem bir adalet eylemi hem de ortak geleceği güvence altına alan bir hareket olarak nitelendiriyor.
TürkAta Haber Ajansı
İş Dünyası Gündemi