Batarya sağlık durumu nasıl hesaplanır? SOH nedir?

Batarya sağlık durumu, bir bataryanın yeni olduğu döneme kıyasla kapasitesini veya güç verme yeteneğini ne ölçüde koruduğunu ifade eden bir göstergedir. İngilizce state of health teriminin kısaltması olan SOH, elektrikli araçlarda ve sabit enerji depolama sistemlerinde yaşlanmayı değerlendirmek amacıyla kullanılıyor. Ancak tüm üreticilerin aynı yöntemle hesapladığı tek bir SOH tanımı bulunmuyor.

Yesilhaber'de yayınlanan habere göre, kapasiteye dayalı basit yaklaşımda bugünkü tam şarj kapasitesi, başlangıçtaki referans kapasiteye bölünüyor. MathWorks'ün batarya değerlendirme örneği bu oranı kullanıyor ve sonucun yüzde olarak ifade edilmesi için 100 ile çarpılması gerekiyor. Kapasite temelli SOH formülü, güncel kapasitenin başlangıç kapasitesine bölünüp 100 ile çarpılması şeklinde uygulanıyor.

Öğretici örnekte, yeni durumunda 100 Ah kapasitesi olan bir bataryanın karşılaştırılabilir test koşullarında artık 80 Ah sağlayabildiği varsayılıyor. Bu durumda hesap 80 ÷ 100 × 100 işlemiyle yüzde 80 SOH sonucunu veriyor. Batarya tam şarj edildiğinde doluluk göstergesi yüzde 100 görünse bile başlangıçtaki kapasitesinin yalnızca yüzde 80'ini koruyor olabiliyor. Örnekteki sayıların gerçek bir araç veya ürünün ölçümü olmadığı belirtiliyor.

Batarya sağlık durumunun belirlenmesinde batarya yönetim sistemi, gerilim, akım ve sıcaklık verilerini izleyerek çeşitli modellerle durum tahmini yapıyor. MathWorks'ün BMS açıklamasında kapasite ve iç direnç, sağlık değerlendirmesinde kullanılan farklı göstergeler olarak ele alınıyor. Bu nedenle bir rapordaki SOH yüzdesini yorumlarken kullanılan tanımı ve referans değeri bilmek gerekiyor. Kapasite karşılaştırmasında sıcaklık, şarj ve deşarj koşulları ile ölçüm yöntemi önem taşıyor; tek bir gösterge okuması yerine aynı yöntemle izlenen değişim daha anlamlı kabul ediliyor.

SOH değeri tek başına bataryanın güvenliğini, kalan kullanım yılını veya belirli bir aracın menzilini kesin olarak göstermiyor. SOC yani state of charge, bataryanın o andaki doluluğunu anlatırken SOH başlangıca göre korunan performansla ilgili. Çevrim verimliliği ise şarj için verilen enerjiye karşılık geri alınabilen enerjinin oranını ifade ediyor; yüzde 80 SOH, yüzde 80 çevrim verimliliği anlamına gelmiyor. Yeşil Haber'in 21 Aralık 2025 tarihli batarya performansı rehberi, kapasite korunumu ile çevrim sayısının ve deney koşullarının birlikte okunmasının önemini açıklıyor.

TürkAta Haber Ajansı